HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİ VE HEKİMİN TAZMİNAT SORUMLULUĞU

 Değerli okuyucularım,

Herkesin bilmesini istediğim hasta ile hekim arasındaki hukuki ilişkinin ne olduğunu özet olarak sizlere anlatmak istiyorum.Bağımsız çalışan hekim ile hasta arasında üç türlü ilişki olabilir.Bunlar; sözleşme ilişkisi, vekaletsiz iş görme ilişkisi  ve haksız fiil ilişkisidir.Ancak bu ilişki;  olayın özelliklerine göre  sözleşme öncesi sorumluluk da olabilir.

Hekim ile hasta arasında sözleşme ilişkisi varsa  bu ilişki Borçlar Kanunu 502/1 maddesi gereğince vekalet (iş görme)  ilişkisidir. Bu bir hekimlik sözleşmesi, tedavi sözleşmesidir.Hekim tıbbi müdahalede bulunur bunun karşılığında da hasta,  ücret ödemek zorundadır.

BK 470 nci maddesine göre de hasta ile hekim  arasında bir eser sözleşmesi de olur.Örneğin diş protezi . burunun estetik ameliyatının  yapılması  gibi  estetik operasyonlarda eser sözleşmesinden sözedilir.Bu sözleşmelerde çalışma sonunda  hekim taahhüt altına girer ve  istenilen belli bir  sonucun  mutlaka elde edilmesi amacı güdülmektedir. Hekim taahhüt ettiği sonucu elde edemezse hastaya karşı sorumlu olur. 

Hasta ile hekim arasındaki sözleşmenin mutlaka yazılı olması gerekmez.Sözleşmeye aykırı hareket etmek aynı zamanda haksız fiil de teşkil eder. Hekim meslek kurallarına aykırı davranırsa bir hukuka aykırılık vardır arada sözleşme varsa sözleşmeye aykırılktan sözedilir sözleşme yoksa  hekimin haksız fiil sorumluluğu sözkonusu olur.

Aile hekimlerine gelince;

Aile hekimlerinin  kadroları ile ilişkileri devam eder ve kadrolarına bağlı , sözleşmeli olarak çalışırlar. Aile hekimliği hizmeti ücretsizdir.Aile hekimleri, devlet memurları gibidirler.

Özel Hastahanelere başvurma halinde;

Hasta tedavi için  özel hastahaneye başvurmuşsa taraflar arasında sözleşme kurulmuş olur. Tedaviyi yürüten hekim veya yardımcı personel sözleşmenin tarafı olmazlar.Hasta hekimle değil; hastahane ile muhatap olur.Hekim,   hastahane adına hastaya  tedavi hizmeti sunan  kişi konumundadır. Hastahanenin sorumluluğu, kusursuz sorumluluktur.Hekim ve personel de haksız fiil sorumlusudurlar.Hasta  ile tıbbi müdahaleye ilişkin sözleşme yapılmışsa bu sözleşmeye hastahaneye kısmi kabul sözleşmesi denilir.Bu sözleşme ile yapılan tıbbi müdahalenin  hatalı yapılması halinde hastahane değil, hekim dava edilmelidir.Ancak yargıtay; hekimlerin kusurlu olduğu olayda hastahane de istihdam eden sıfatı ile sorumlu olacağı içtihatındadır.

Kamu (Devlet ) Hastahanesine müracaat halinde;

Kamu hastahanesine müracaat eden hasta ile hastahane arasındaki ilişki, sözleşme ilişkisi olmamaktadır. Bir Kamu Hukuku ilişkisi olmaktadır. Burada hasta, kamu hizmetlerinden yararlanan  kişi durumundadır.Bu nedenle kamu hastahanelerinde yapılan tıbbi müdahalelerden doğan zararlar, kamu hukuku esaslarına göre belirlenir.Ve taraflar arasında idare hukuku ilişkisi sözkonusu olmaktadır.Sorumluluk,  idare hukuku kurallarına göre çözümlenir.Hizmet kusurundan doğan ihtilaflarda dava idare aleyhine açılır.Fakat görev yetkisi ile bağdaşmayan adam dövme, yargı kararlarını yerine getirmeme gibi hallerde kamu görevlisi aleyhine adli yargıda  dava açılabilir.Yani hekim kamusal görev yetkisini ciddi bir şekilde aşarak hareket ederse veya tıbbi müdahaleyi gerçekleştirirken kamu görevini yerine getirmezse  hukuk mahkemesinde aleyhine dava açılabilir.Tazminat sorumluluğu devlete aittir. Yani tazminat davası idareye karşı açılır .İdare de sorumlu olan hekim veya personele rücu eder.

HEKİMLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ:

Hekimin ÖZEN yükümlülüğü vardır.Bu çok önemli bir yükümlülüktür.Hekim üstlendiği iş ve hizmetleri vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.Hekim, hastanın zarar görmemesi için mesleki genel hayat tecrübelerine göre  herkese yüklenebilecek  dikkat ve özeni göstermelidir. Hekimler tıbbi çalışmalarda bulunurlarken bazı mesleki şartlarını yerine getirmeli ,hastanın durumuna değer vermeli, tıp biliminin kurallarını gözetip uygulamalıdır.Tedaviyi hertür ihtiyat tedbirleri alarak yapmalıdır.Ufak bir tereddüt gösteren hallerde bu tereddüdü ortadan kaldıracak araştırmalar yapmalı ve koruyucu tedbirler uygulamalıdır.Çeşitli  tedavi yöntemleri arasında seçim yaparken hastanın özelliklerini gözönünde tutmlı onu gereksiz risk altına sokmamalı, en emin yolu tercih etmelidir.Hasta, hekimin titiz,dikkatli ve özenli davranmasını beklemekte haklıdır.Hekim hastasını bizzat muayene etmeden tedavisine başlayamaz.Muayeneyi şahsen yapmak zorundadır.Teşhisi bizzat koymak zorundadır.Önemli bulguları kendisi tesbit etmelidir.Hekimin dışında kimse teşhis, endikasyon,  tedavi ve ameliyat planını hazırlayamaz.Hekimin sorumluluğu, kusura dayanan genel sorumluluktur.Hekim ancak kusurlu uygulamasından ve hatasından sorumlu olur.Komplikasyon dolayısıyla hekim sorumlu olmaz.Tıbbın gerek ve kurallarına uygun davranmakla birlikte sonuç değişmemişse hekim ve hastahane sorumlu tutulamaz.Yani hekim, tıp ilminin  kabul edilen kurallarına uygun bir müdahale yapmışsa hekime kusur izafe edilemez. Hekim sonuçtan sorumlu tutulamaz.Hekim, özen yükümlülüğünü yerine getirmezse kusurlu sayılır.Hekim zararın önlenmesi için gerekli özeni göstermemişse yani tedbirli bir hekimin aynı şartlar  altında göstereceği mutat ihtimamı göstermemişse kusurludur, sorumlu olur.Hekim, hafif kusurundan dahi sorumludur.Hekimin haksız fiilden sorumlu olması için kusurunun olması şarttır.Hekim kastından ,ihmalinden veya özen eksikliğinden sorumludur . Haksız fiilde hastanın doğrudan zararlarını hekim  tazmin  eder.yakınlarının etkilenmesi gibi yansıma zararlardan hekim sorumlu tutulamaz.Ancak Dolaylı zararlardan sorumlu olur.Bu zararlar sonunda  destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminata mahkum edilir.

Hekimin özen yükümlülüğüne aykırı davranışı sonunda hasta yaralanmış veya ölmüşse hekim sorumlu olur.Hekimin sorumlu olması için  hekimin icrai veya ihmali hareketi ile meydana gelen netice arasında bir nedensellik ilşikisi olmalıdır.Örneğin hastanın ölümü eksik tedavi veya müdahaleden kaynaklandığı tereddüde yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulursa  bu takdirde haksız fiil ile zarar (ölüm) arasında bir nedensellik bağı vardır.Davacı illiyt  bağının varlığını ispat ederse hekim sorumlu olur.

Yazım sizleri sıkmamıştır umarım. Bilgierinize biraz katkım olduysa ne mutlu bana.Hepinize sağlıklı, mutlu yaşamlar diliyorum.Saygılarımla...